เคยสังเกตระบบตรวจจับควันตามเพดานออฟฟิศกันไหมครับ? เวลาที่มันจับเปลวไฟได้ ฟิวส์ข้างในจะขาดแล้วฉีดน้ำลงมา โปรเจกต์นี้ก็ได้รับแรงบันดาลใจมาจากสิ่งนั้นเลย!

แต่แทนที่จะฉีดน้ำ เราจะสร้างระบบ แจ้งเตือนแก๊สรั่วและไฟไหม้ (Gas & Flame Detection) ด้วยบอร์ด Arduino ที่แสดงผลข้อมูลแบบเรียลไทม์ผ่านหน้าจอ LCD และส่งเสียงร้องพร้อมไฟกะพริบทันทีที่เจอสิ่งผิดปกติ (หรือถ้าใครอยากแอดวานซ์ จะเอาไปต่อกับปั๊มน้ำจิ๋วเพื่อฉีดดับไฟจริงๆ ก็ทำได้นะ!)

โปรเจกต์นี้ใช้เซนเซอร์ 2 ตัวแยกกัน คือ Flame Sensor สำหรับจับเปลวไฟ และ MQ2 สำหรับจับแก๊ส (เช่น LPG) ทำให้ระบบมีความแม่นยำสูงและใช้งานจริงได้ดีมากครับ

อุปกรณ์ที่ต้องใช้ (Supplies)

• บอร์ด Arduino Uno
• หน้าจอแสดงผล LCD module (พร้อมโมดูล I2C)
• เซนเซอร์ตรวจจับเปลวไฟ (Flame Sensor)
• เซนเซอร์ตรวจจับแก๊ส (MQ2 Gas Sensor)
• ลำโพงบัซเซอร์ (Buzzer) และ หลอดไฟ LED สีแดง
• สายไฟ Jumper
• กระดาษลัง (Cardboard) และ กาวร้อน/กาวตราช้าง
• แบตเตอรี่ 18650 จำนวน 2 ก้อน พร้อมรางถ่าน และหัวแจ็ค DC (DC Pin)

คลิกเพื่อดูรูปภาพอุปกรณ์เพิ่มเติม (View More)

Step 1: การต่อวงจรและอัปโหลดโค้ด

เห็นสายไฟเยอะๆ อย่าเพิ่งตกใจครับ! ค่อยๆ แบ่งต่อทีละชิ้นส่วนตามนี้เลย:

• Flame Sensor: ขาสัญญาณต่อเข้าพิน D2 / ขา Power ต่อ 3V / GND ต่อ GND
• Gas Sensor: ขาสัญญาณ (A0) ต่อเข้าพิน A0 / ขา Power ต่อ 5V / GND ต่อ GND
• Buzzer & LED: จับขาลบ (GND) ของทั้งสองตัวมัดรวมกันแล้วต่อเข้า GND ของบอร์ด ส่วนขาบวกของ LED ต่อเข้า D13 และขาบวกของ Buzzer ต่อเข้า D8
• หน้าจอ LCD: ขา SCL ต่อเข้า A5 / ขา SDA ต่อเข้า A4 / ขาบวกและ GND ต่อเข้า 5V และ GND ตามลำดับ

คลิกเพื่อดูรูปภาพการต่อวงจร (View More)

Step 2: จัดระเบียบประกอบร่าง

ตัดกระดาษลังเป็นทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า (ขนาดตามใจชอบ) เพื่อใช้เป็นฐาน เริ่มจากแปะบอร์ด Arduino Uno และหน้าจอ LCD ลงไปด้วยกาวสองหน้าหรือกาวร้อน เซนเซอร์ต่างๆ อาจจะใช้ชิ้นส่วน 3D Print เก่าๆ หรือเศษไม้ไอติมมายึดให้ตั้งขึ้นสวยงาม อย่าลืมเผื่อพื้นที่ด้านหลัง LCD ไว้สำหรับวางรางถ่านแบตเตอรี่ด้วยนะครับ เสร็จแล้วก็เสียบแจ็ค DC เข้าบอร์ดได้เลย!

คลิกเพื่อดูการประกอบโครงสร้าง (View More)

Step 3: วิธีใช้งานและทดสอบระบบ

เมื่อจ่ายไฟจากแบตเตอรี่เข้าบอร์ด หน้าจอ LCD จะสว่างขึ้น รอสักครู่เพื่อให้ไส้หลอดภายในเซนเซอร์จับแก๊สร้อนพร้อมทำงาน

• ทดสอบไฟ: ลองจุดไฟแช็กใกล้ๆ เซนเซอร์ Flame เมื่อมันจับแสงไฟได้ LED สีแดงจะติด ลำโพงจะดัง และจอจะขึ้นสถานะ "Flame Detected: Yes"
• ทดสอบแก๊ส: ปล่อยแก๊สจากไฟแช็ก (ห้ามจุดไฟ) ใส่เซนเซอร์ MQ2 ระบบแจ้งเตือนจะทำงานทันทีเช่นกัน

เสียงเตือนจะดังต่อเนื่องจนกว่าเซนเซอร์จะไม่สัมผัสถึงแก๊สหรือเปลวไฟแล้วครับ

คลิกเพื่อดูการทดสอบ (View More)

Step 4: วิดีโอสาธิตการทำงานจริง

เพื่อให้เห็นภาพแบบเคลียร์ๆ ลองดูวิดีโอสาธิตตั้งแต่การประกอบยันการทดสอบการแจ้งเตือนด้านล่างนี้ได้เลยครับ โปรเจกต์นี้สามารถนำไปต่อยอดได้อีกเยอะเลย!