QWIIC คืออะไร? JST-SH 4 Pin ที่ทำให้งาน I2C ง่ายขึ้น
เวลา I2C มีปัญหา หลายครั้งสิ่งที่เสียเวลาไม่ใช่ Code แต่คือการไล่ว่าสายไหนคือ SDA, SCL, Power และ Ground รวมถึงการต้องบัดกรีหรือหนีบ Logic Analyzer ใหม่ทุกครั้ง
QWIIC เปลี่ยนงานตรงนี้ให้เป็น Connector มาตรฐานขนาดเล็ก ที่รวม I2C และ Power ไว้ใน JST-SH 4 Pin ทำให้ Sensor, Breakout, Debug Tool หรืออุปกรณ์ทดลองสามารถถอดเปลี่ยนและต่อเข้ากับ Bus ได้ง่ายขึ้นมาก
- QWIIC เป็น Ecosystem สำหรับ I2C ที่เริ่มจาก SparkFun
- ใช้ JST-SH หรือ Connector รูปแบบเดียวกัน ขนาด 4 Pin, Pitch 1 mm
- ฝั่ง QWIIC ทำงานกับ I2C ระดับ 3.3V
- Signals หลักคือ GND, 3.3V, SDA และ SCL
- Connector เป็นแบบ Polarized ช่วยลดการเสียบกลับด้าน
- สามารถ Daisy Chain อุปกรณ์ I2C หลายตัวได้ตามข้อจำกัดของ Bus จริง
- สามารถใช้เป็น Expansion Port, Test Port และ Logic Analyzer Interface
- อุปกรณ์ที่ต้องใช้ INT Pin เพิ่มอาจไม่เหมาะกับ QWIIC 4 Pin เพียงอย่างเดียว
- QWUSB และ QWUART ในบทความเป็น Custom Experiment ไม่ใช่ Official QWIIC Standard
QWIIC คืออะไร?
Qwiic Connect System เป็น Ecosystem สำหรับเชื่อมอุปกรณ์ I2C เช่น Sensor, Display, ADC, GPIO Expander หรือ Breakout Board ผ่าน Connector ขนาดเล็กที่มี Pinout ร่วมกัน
เป้าหมายคือช่วยลดขั้นตอนการบัดกรี, การเสียบ Jumper Wire และความผิดพลาดจากการสลับสาย SDA / SCL ระหว่างการ Prototype
แนวคิดของบทความ Hackaday ไม่ได้บอกว่าทุกคนต้องซื้อ Module ที่มีแบรนด์ QWIIC แต่เสนอว่า ถ้า PCB ของเรามี I2C อยู่แล้ว การเพิ่ม Connector รูปแบบนี้ ช่วยให้ Expansion และ Debug สะดวกขึ้นมาก
QWIIC รวม 3.3V, GND, SDA และ SCL ไว้ใน 4 Pin
| Signal | สีสาย Qwiic ที่ SparkFun ใช้ | หน้าที่ |
|---|---|---|
| GND | Black | Ground |
| 3.3V | Red | Power Rail ของ Qwiic Ecosystem |
| SDA | Blue | I2C Data |
| SCL | Yellow | I2C Clock |
JST-SH เป็นชื่อ Connector Family ไม่ได้หมายความว่าอุปกรณ์ทุกตัวที่ใช้ JST-SH 4 Pin จะเป็น QWIIC หรือมี Pinout เดียวกัน
ก่อนเสียบอุปกรณ์ที่ไม่ได้ระบุว่าเป็น Qwiic-compatible ควรตรวจ Pinout, Voltage และ Documentation ของอุปกรณ์นั้นก่อน
QWIIC กลายเป็น I2C Debug Port ได้อย่างไร?
หนึ่งใน Use Case ที่น่าสนใจที่สุดในบทความ คือการใช้ QWIIC เป็นจุดแตะ Logic Analyzer
เมื่อ Board พา SDA, SCL และ Ground ออกมาที่ Connector อยู่แล้ว การต่อ Logic Analyzer จึงไม่ต้องไล่ Probe ใหม่บน PCB ทุกครั้ง
ผู้เขียนใช้ Adapter ต่อเข้ากับ Logic Analyzer แล้วเปิด PulseView เพื่อตรวจ Transaction บน I2C Bus เวลา Device ตอบ Address ไม่ตรง, Driver มีปัญหา หรือข้อมูลบน Bus ไม่ได้เป็นอย่างที่คาด
ถ้ามี QWIIC Port เดียว ก็ทำ Splitter เพิ่มได้
สำหรับการ Debug แบบ In-system ผู้เขียนต้องการต่อทั้ง Device และ Logic Analyzer เข้ากับ Bus พร้อมกัน จึงใช้ Board ที่มี JST-SH สาม Connector ต่อขนานกัน
Design นี้ถูกเผยแพร่ไว้ใน Triple QWIIC Adapter Repository และมีทั้ง PCB กับ Schematic File ให้ดาวน์โหลดจริง
Connector มาตรฐานช่วยให้ Prototype ถอดเปลี่ยนได้ง่ายขึ้น
ข้อดีของ Connector ไม่ได้มีแค่ความเรียบร้อย แต่คือทำให้อุปกรณ์แยกออกจากกันได้
- ถอด Sensor ไปทดสอบกับ Board อื่นได้
- เปลี่ยน Controller โดยไม่ต้อง Desolder Sensor
- เสียบ I2C Scanner เพื่อเช็ก Address ได้
- ย้าย Module ระหว่าง Prototype ได้ง่ายขึ้น
- ใช้ Port เดียวกันเป็น Expansion หรือ Test Interface ได้
ตัวอย่างจริง: INA219 บน Solar-powered Meshtastic Node
ใน Project นี้ต้องวัดทั้ง Battery และ Solar Panel จึงใช้ INA219 หลายตัว
ก่อนติดตั้งจริง ผู้เขียนสามารถถอด Sensor ไปต่อกับ Raspberry Pi-based Device ที่มี QWIIC อยู่แล้ว เพื่อ Scan I2C Address และตรวจว่า Wiring กับ ADDR configuration ถูกต้องหรือไม่
เมื่อยืนยันแล้ว จึงต่อกลับเข้ากับ Meshtastic Node โดยไม่ต้องบัดกรีสาย I2C ถาวรเข้ากับตัว Controller
อุปกรณ์ I2C เก่าก็เพิ่ม Connector สำหรับ Debug ได้
บทความยกตัวอย่างว่า อุปกรณ์อย่าง Touchpad ที่ต้องการ Reverse Engineer สามารถเพิ่ม JST-SH Cable เข้าไป แล้วใช้ Connector เดิม สำหรับทดสอบ Bus หรือ Driver ได้
QWIIC ดี แต่ไม่ได้แทน Connector ทุกแบบ
QWIIC มีเพียง Power, Ground, SDA และ SCL ดังนั้น Device ที่ต้องพึ่ง Interrupt Signal เพิ่ม อาจไม่สามารถใช้ Connector 4 Pin เพียงตัวเดียวได้สะดวก
หลาย Sensor สามารถ Poll ได้ แต่ถ้า Hardware Architecture จำเป็นต้องใช้ INT, Reset, Chip Select หรือ Signal เพิ่ม ก็ควรออกแบบ Connector ให้ตรงกับ Requirement จริง แทนการฝืนใช้ QWIIC อย่างเดียว
JST-SH เล็ก แต่ต้องระวัง Orientation ตอนออกแบบ PCB
Hackaday ระบุ KiCad Resource ตัวอย่างเป็น:
Conn_01x04_MountingPinJST_SH_SM04B-SRSS-TB_1x04-1MP_P1.00mm_Horizontal
ผู้เขียนเคยเจอปัญหาจากการเปลี่ยน Connector Orientation แล้ววาง Pinout กลับด้าน
จึงควรเช็ก Schematic Symbol, Footprint Pin Number และ Datasheet แทนการมองลำดับซ้าย-ขวาจากภาพ PCB เพียงอย่างเดียว
QWIIC ใช้ 3.3V และ Pull-up ของ I2C ต้องดูทั้ง Bus
SparkFun กำหนดให้ Qwiic Interface ทำงานที่ 3.3V ถ้า Main Circuit ใช้ Logic Level อื่น Board ต้องมี Level Translation ที่เหมาะสมก่อนเข้าสู่ Qwiic Bus
อีกจุดที่ควรตรวจคือ Pull-up Resistors เพราะ I2C Board หลายตัว มี Pull-up ของตัวเอง และเมื่อ Daisy Chain หลาย Device Pull-up เหล่านั้นจะอยู่บน Bus ร่วมกัน
บทความนี้จึงไม่กำหนดว่า ควรใช้ Pull-up กี่โอห์ม ต่อได้กี่ Device หรือใช้ Cable ได้ไกลเท่าไร เพราะค่าที่เหมาะสมขึ้นกับ Hardware, Bus Capacitance และ Topology จริง
QWUSB คือการดัดแปลงของผู้เขียน ไม่ใช่ QWIIC Standard
บทความเรียกแนวคิดนี้ว่า QWUSB โดยนำ USB Data มาอยู่บน Connector รูปแบบเดียวกัน
แนวทางที่ผู้เขียนทดลองคือ นำตำแหน่งสาย Data ที่เดิมเป็น SDA / SCL มาใช้เป็น USB D+ / D- และยังทดลอง Supply ทั้ง 3.3V และ 5V ในบาง Board
การที่ Connector เหมือนกัน ทำให้มีความเสี่ยงเสียบอุปกรณ์ผิดประเภท โดยเฉพาะเมื่อมี Voltage ที่ต่างกัน
ไม่ควรนำ QWUSB Implementation จากบทความไปเสียบกับ QWIIC Sensor โดยสมมติว่า Compatible
PTN3222 Breakout แสดงว่าผู้เขียนเอา JST-SH ไปใช้ไกลกว่า I2C
GitHub ของผู้เขียนอธิบายว่า PTN3222 Breakout ใช้ JST-SH Connector พร้อม QWIIC-style pinout เพื่อให้ Wire-up ง่าย และมี I2C Side ที่แปลงมาเป็น 3.3V
ตัว Board ถูกออกแบบด้วย KiCad 9, เป็น PCB 2 Layer และมีขนาด 32 × 14 mm ตาม README ของ Project
README ของผู้สร้างระบุโดยตรงว่า Board ยังไม่ได้ทดสอบ และไม่มีการรับประกันความเหมาะสมในการใช้งาน จึงควรมองเป็น Design Reference ไม่ใช่ Production-ready Board
QWUART และ Custom Interfaces คือแนวคิดทดลองต่อยอด
ส่วนนี้ควรอ่านเป็นแนวคิดของผู้เขียน ว่าการมี Connector ขนาดเล็กที่ถอดเสียบง่าย ช่วยให้ Hardware Prototype ยืดหยุ่นขึ้น
แต่ QWUART และ QWUSB ไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของ Official Qwiic Standard จึงต้องกำหนด Pinout, Voltage และ Label ให้ชัดเจน ถ้าจะนำแนวคิดไปใช้เอง
วิดีโออธิบาย Qwiic จาก SparkFun
บทความ Hackaday นี้ ไม่มี Project Video ฝังอยู่ แต่ SparkFun มีวิดีโออธิบาย Qwiic Connect System โดยตรง จึงนำมาใส่เป็น Reference เพิ่มเติม
SparkFun's Qwiic Connect System อธิบายแนวคิดการต่อ I2C ผ่าน Qwiic
วิดีโอ Qwiic รุ่นแรกจาก SparkFun อธิบาย Ecosystem ของ Sensor, Actuator และ Cable
GitHub, PCB, Schematic และ Download Files
Triple QWIIC Adapter — 5 Files
PTN3222 Breakout — 10 Files
Source และ Resources เพิ่มเติม
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ QWIIC
1. QWIIC คืออะไร?
เป็น Ecosystem สำหรับเชื่อม I2C Devices ผ่าน Connector 4 Pin ขนาดเล็ก เพื่อช่วยให้ Prototype และ Wiring สะดวกขึ้น
2. QWIIC ใช้ Connector อะไร?
ใช้ JST-SH หรือ Connector รูปแบบเดียวกัน ขนาด 4 Pin, Pitch 1 mm ตาม Requirement ของ SparkFun
3. QWIIC ใช้ไฟกี่โวลต์?
Qwiic Bus ใช้ 3.3V หาก Board ภายในใช้ Voltage อื่น ต้องมี Translation Circuit ให้ Interface ฝั่ง Qwiic ทำงานที่ 3.3V
4. QWIIC มีสายอะไรบ้าง?
GND, 3.3V, SDA และ SCL
5. ต่อ QWIIC หลายตัวแบบ Daisy Chain ได้ไหม?
ได้ตามแนวคิดของ Qwiic และ I2C แต่จำนวน Device และความยาว Bus ต้องขึ้นกับ Hardware และ Bus Condition จริง Source ไม่ได้ให้ค่าตายตัวสำหรับทุกระบบ
6. ใช้ QWIIC เป็น Debug Port ได้หรือไม่?
ได้ Main Source แสดงตัวอย่าง การใช้ Connector เดียวกัน ต่อ Logic Analyzer และ Debug Tool เข้ากับ I2C Bus
7. QWIIC มี Interrupt Pin หรือไม่?
ไม่มีใน Connector 4 Pin มาตรฐาน ดังนั้น Device ที่ต้องใช้ INT Signal อาจต้องมีสายหรือ Connector เพิ่ม
8. JST-SH 4 Pin ทุกตัวคือ QWIIC ไหม?
ไม่ใช่ Connector เหมือนกัน ไม่ได้รับประกัน Pinout หรือ Voltage เดียวกัน ต้องตรวจ Documentation ก่อนเสียบ
9. QWIIC กับ STEMMA QT ใช้ Connector ลักษณะเดียวกันหรือไม่?
ทั้งสอง Ecosystem ใช้ JST-SH 4 Pin สำหรับ I2C ในรูปแบบที่ใกล้เคียงกัน แต่ควรตรวจ Documentation ของ Board และ Device จริงก่อนใช้งานร่วมกัน
10. QWUSB คือ QWIIC สำหรับ USB ใช่ไหม?
ไม่ใช่ QWUSB ใน Hackaday เป็น Custom Experiment ของผู้เขียน ไม่ใช่ Official Qwiic Standard
11. เสียบ QWUSB เข้ากับ QWIIC Sensor ได้ไหม?
ไม่ควรสมมติว่า Compatible เพราะ Signal และ Voltage อาจแตกต่างกันและสร้างความเสียหายได้
12. QWUART เป็นมาตรฐานหรือไม่?
ไม่ใช่ ในบทความเป็นแนวคิดทดลอง ในการใช้ JST-SH กับ Interface อื่น
13. QWIIC Cable ใช้ได้ไกลแค่ไหน?
Source ไม่ได้ระบุ Maximum Cable Length ที่ใช้ได้กับทุกระบบ
14. ต่อ Sensor ได้สูงสุดกี่ตัว?
Source ไม่ได้กำหนดจำนวนสูงสุดตายตัว เพราะยังขึ้นกับ Address, Pull-up, Bus Capacitance และ Hardware จริง
15. Triple QWIIC Adapter มีไฟล์ PCB หรือไม่?
มีทั้ง PCB, Schematic และ KiCad Project Files บน GitHub
16. PTN3222 Breakout พร้อมใช้งาน Production หรือไม่?
ไม่ควรสรุปแบบนั้น README ของผู้สร้างระบุว่า Design ยัง Untested
สรุป: จุดแข็งของ QWIIC คือทำให้ I2C มี Connector ที่จำง่าย
QWIIC ไม่ได้เปลี่ยนวิธีที่ I2C ทำงาน แต่เปลี่ยนวิธีที่เราเข้าถึง Bus ให้เป็นระบบมากขึ้น
เมื่อ Board มี Connector มาตรฐาน Sensor สามารถถอดเปลี่ยนได้, Logic Analyzer ต่อได้เร็ว, Prototype แยกเป็น Module ได้ง่าย และ Interface เดียวกันยังใช้เป็น Expansion หรือ Test Port ได้
สิ่งที่ต้องระวังคือ QWIIC หมายถึง 3.3V I2C Ecosystem ไม่ใช่ชื่อเรียก JST-SH 4 Pin ทุกแบบ และ Custom Ideas อย่าง QWUSB หรือ QWUART ไม่ควรถูกมองว่า Compatible กับ Qwiic Device โดยอัตโนมัติ
References / แหล่งข้อมูลต้นฉบับ
กำลังออกแบบ ESP32, Arduino หรือ Sensor Project?
ถ้ากำลังทำ ESP32, Raspberry Pi, Arduino, Sensor หรือ I2C Project สามารถสอบถามทีม GlobalByte เรื่อง Development Board, Sensor, Module หรืออุปกรณ์เชื่อมต่อที่เหมาะกับ Project ได้