YuzukiNeko คืออะไร?

YuzukiNeko คือ Single Board Computer ขนาดเล็ก ที่ YuzukiHD สร้างขึ้นบน Allwinner F101 Series ซึ่ง Allwinner วางตำแหน่งชิปตระกูลนี้ สำหรับงาน Smart Control and Display

Current Hardware Repository ระบุ Board ปัจจุบันว่าใช้:

Allwinner F101S3 + XuanTie C907 RISC-V CPU

พร้อม:

• 16 MiB PSRAM
• 16 MiB NOR Flash
• microSD
• USB-C
• 2 × 20 Pin Expansion Headers
• FEL Button

คำว่า Raspberry Pi Pico Form Factor หมายถึง “รูปทรง” ก่อน

CNX Software เรียก YuzukiNeko ว่าเป็น Board ขนาด Raspberry Pi Pico

ขนาดที่ข่าวระบุคือประมาณ:

51 × 21 mm

และ Hardware Repository เรียก Header Layout ว่า:

Pico-style 2 × 20 Pin Layout

ตรงนี้ต้องแยก “Form Factor” ออกจาก “Pin Compatibility”

ดังนั้นถ้ามี Carrier Board, Base Board หรือ Shield ที่ออกแบบตาม Pico Pinout อยู่แล้ว ต้องเปิด Schematic และ Pinout ของ YuzukiNeko เทียบก่อนทุกครั้ง

แล้วเรื่อง “64-bit” ที่บางข้อมูลพูดถึงล่ะ?

ประเด็นนี้ ต้องยึด Current Software Support มากกว่าพาดหัวเก่า

Current Buildroot External Tree ของ YuzukiHD ระบุ Board เป็น:

YuzukiNeko — Allwinner SUN252I-F101, RV32

และ Defconfig ฝั่ง Xuantie ใช้:

musl32 toolchain

ดังนั้นในบทความนี้ จะไม่ใช้คำว่า “64-bit YuzukiNeko” เป็น Specification

Allwinner F101S3: CPU ไม่ใช่ทุกอย่างของชิปตัวนี้

F101 ถูกออกแบบมาทาง Smart Control และ Display จึงมี Hardware Block นอกเหนือจาก CPU ค่อนข้างเยอะ

RAM มี 16 MiB — เล็กมากถ้ามองแบบ PC แต่คนละบริบท

F101 Family มี Variant:

• F101S2 — 8 MB PSRAM
• F101S3 — 16 MB PSRAM

ส่วน Current YuzukiNeko Design ใช้:

F101S3 พร้อม 16 MiB PSRAM

ตรงนี้เป็นเหตุผล ที่ต้องเรียกว่า Embedded Linux SBC มากกว่าทำให้คนเข้าใจว่า เป็น Linux Desktop Board จิ๋ว

128 Mbit NOR Flash กับ 16 MiB NOR Flash คือก้อนเดียวกัน

CNX ระบุ Storage เป็น:

128 Mbit SPI NOR Flash

ส่วน Current Hardware Repository เขียนเป็น:

16 MiB External NOR Flash

เป็นการบอก Capacity เดียวกัน ในคนละหน่วย ไม่ใช่ Flash สองก้อน

Repository ยังระบุว่า NOR รองรับ:

XIP — Execute in Place

นอกจาก NOR บอร์ดยังมี:

microSD Card Slot

NOR กับ microSD ต่างกันยังไงในภาพรวม?

NOR Flash เป็น System Resource ที่ Current Buildroot Support สามารถประกอบ Firmware Image ขนาด 16 MiB สำหรับ Boot Linux ได้

ขณะที่ microSD เป็น Storage Interface เพิ่มเติมบน Board

USB-C ช่องเดียวรับหลายหน้าที่

CNX ระบุ USB-C ของ Board สำหรับ:

• Power
• Data
• Programming

Power Supply ของ Board คือ:

5V ผ่าน USB-C

ฝั่ง SoC ให้ USB Controller:

USB 2.0 DRD

Source ไม่ได้ระบุ USB 3.0 ดังนั้นบทความนี้ จะไม่เพิ่ม Capability เกินข้อมูลต้นทาง

จุดแข็งจริงของ F101 น่าจะอยู่ฝั่ง Display มากกว่า Compute อย่างเดียว

Allwinner เรียก F101 ว่า Smart Control and Display Processor และ Block Diagram ก็สะท้อนภาพนั้นชัด

Display Processing

• Allwinner Awonder1.1 Lite Post-processing
• De-interlace สูงสุด 720p @ 60 fps
• G2D Hardware Accelerator สำหรับ Rotate และ Mixer

Display Output

นี่ทำให้ F101 น่าสนใจสำหรับ Project ประเภท:

• Embedded Display
• Local HMI
• Control Panel
• Compact UI Device
• Audio / Display Controller

แต่รายการด้านบน เป็นการมอง Use Case จาก Hardware Capability ไม่ใช่การยืนยันว่า YuzukiNeko มี Connector พร้อมเสียบ Display ทุก Interface ออกจาก Board โดยตรง

มี Image / MJPEG Engine แต่ไม่ได้แปลว่ารองรับ Codec ทุกอย่าง

Source ของ F101 ให้รายละเอียดด้าน Image และ Encoding ดังนี้:

Image Decoding

• JPEG สูงสุด 16384 × 16384
• PNG สูงสุด 2048 × 2048

Image / Video Encoding

• JPEG / MJPEG สูงสุด 720p @ 30 fps
• Source ระบุ Maximum Resolution ของ Block ไว้ถึง 8192 × 8192

Audio ก็มีทั้ง Analog และ Digital

F101 มี Audio Block ที่ Source ระบุ:

• DAC
• Analog HPOUT
• I2S / PCM
• OWA OUT

CNX ยังระบุว่าบน Board มี Pad เพิ่ม:

5 Pads สำหรับ HPOUT และ GPIO เพิ่มเติม

ดังนั้น Board ไม่ได้ถูกวางให้เป็น Linux Compute Board อย่างเดียว แต่ยังมีทางไปสู่งาน Audio / Display ตาม Positioning ของ F101

Peripheral ใน SoC เยอะเกินตัว แต่ต้องอ่าน Pinmux ก่อน

F101 มี Peripheral ตาม Specification เช่น:

แต่ตรงนี้ มี Trap ที่มือใหม่ ต้องระวังมาก:

จำนวน Peripheral ใน SoC ไม่ได้แปลว่าเราสามารถเปิดทุก Interface พร้อมกันได้บน Pin ที่แชร์กัน

Pinmux คืออะไร แล้วทำไม YuzukiNeko ต้องสนใจมันมาก?

Pin หนึ่งขา บน SoC ไม่ได้มีหน้าที่เดียวตายตัวเสมอ

ขาเดียวกัน อาจเลือกเป็น:

• GPIO
• UART
• SPI
• TWI / I²C
• I2S
• PWM
• CAN
• Display Signal

แล้ว Software จะเลือก Function ที่ต้องการผ่าน Pin Controller / Pinmux

Current Hardware Repository ยังเตือนให้ตรวจ:

• BSP pinctrl settings
• Device Tree
• Boot Log
• Schematic

ก่อนนำ Expansion Hardware ไปต่อกับ Pin ที่เกี่ยวข้องกับ Display, USB หรือ Boot-critical Resource

มี CAN Controller จริง แต่ยังขาดชั้น Physical Bus

F101 มี CAN Controller สองชุด และ Pinmux ของ Board มี CAN TX / RX ให้เลือกบนบาง GPIO

แต่ Output เป็น:

Logic-level CAN Signals

ถ้าจะต่อเข้ากับ Physical CAN Bus จริง ยังต้องมี:

• External CAN Transceiver
• Bus Wiring ที่ถูกต้อง
• Bus Termination ที่เหมาะสม

Header มีทั้ง 5V และ 3.3V แต่ GPIO ไม่ได้แปลว่าเป็น 5V Logic

2 × 20 Pin Header มีทั้ง:

• 3V3
• 5V
• GND
• GPIO
• GPADC

Hardware Repository ระบุให้:

ออกแบบ External Interface สำหรับ 3.3V Logic

แล้ว GPADC รับแรงดันเท่าไร?

Source ตั้งใจไม่ฟันธงตัวเลข

Repository ระบุว่า Exact Channel, Input Range และ Reference Voltage ของ GPADC ต้องตรวจ:

• YuzukiNeko Schematic
• Complete F101S3 Documentation
• BSP / Board-level Configuration

ดังนั้นบทความนี้ จะไม่สร้าง Range เช่น “0–3.3V” ขึ้นเอง

ถ้ามี PCB V1.3 อยู่ในมือ ต้องรู้เรื่อง Silkscreen Errata ก่อนแตะ Pinmux

Current Hardware Repository ระบุว่า F101S3 ไม่มี GPIO:

• PD10
• PD11

แต่ PCB V1.3 เคยพิมพ์ Silkscreen ไล่เลขต่อจาก PD9 ทำให้ Label ตั้งแต่จุดนั้น เลื่อนไปจาก GPIO จริง

Version:

V1.4 แก้ Silkscreen แล้ว

Software ไม่ได้มีแค่ Bare-metal — มี Linux, Buildroot และ Zephyr

CNX ระบุ Software Support:

• Linux Source based on mainline Linux 7.2
• Buildroot
• Zephyr RTOS

Linux Source อยู่ใน Repository แยกจาก Hardware และ Buildroot Support ก็อยู่ใน External Tree ของ YuzukiHD

Linux บน RAM 16 MiB เอาไปทำอะไร?

สิ่งที่ควรคิดก่อน คือ Board ถูกออกแบบในโลก Embedded

ไม่ใช่การแข่งว่า เปิด Desktop Environment ได้เหมือน SBC RAM หลาย GB หรือไม่

Use Case ที่เข้ากับ Hardware Direction มากกว่าคือ:

• Embedded Control
• Compact HMI
• Dedicated Display Device
• Custom Appliance
• Audio / UI Controller
• GPIO / Peripheral Experiment
• RISC-V Linux Study Platform

Buildroot ทำให้เห็นว่า Linux บน Board เล็ก ๆ ถูกประกอบยังไง

Current Buildroot External Tree มี Defconfig สำหรับ YuzukiNeko หลายแบบ ทั้ง:

• Development Initramfs
• Xuantie Toolchain Initramfs
• NOR Firmware Image
• Xuantie Toolchain NOR Firmware Image

สำหรับ NOR Build Repository ประกอบ:

• Bootloader
• Device Tree
• OpenSBI
• Linux Kernel Image
• Root Filesystem
• Writable Overlay Area

ตัวอย่าง NOR Layout จาก Current Buildroot Repository

คำว่า Open Hardware รอบนี้ไม่ได้มีแค่ PDF Schematic

YuzukiNeko เปิด Hardware Resource ไว้หลายระดับ

• PDF Schematics
• EasyEDA PCB Layout
• Gerber Files
• 3D STEP File
• BoM
• Hardware Documentation
• Pinout / Pinmux Information
• Errata

Hardware Repository ระบุ License:

CC0 1.0 Universal

และอธิบายว่า Hardware Design ถูกอุทิศสู่ Public Domain ภายใต้ CC0

แล้วซื้อได้ไหม? ตอนข่าวออกยังไม่ได้วางขาย

CNX Software ระบุ ณวันที่เผยแพร่ข่าวว่า:

YuzukiNeko ยังไม่ได้วางขาย

ข่าวยกตัวอย่างว่า Hardware Open-source รุ่นก่อนหน้าของ YuzukiHD บางรุ่น เคยพัฒนาไปสู่การขายจริง จึงมีความเป็นไปได้ว่า YuzukiNeko อาจตามมาในภายหลัง

แล้วตัวเลข “ต่ำกว่า $10” มาจากไหน?

CNX อ้างสมาชิกใน Whycan Forum คนหนึ่ง ที่กล่าวว่า F101 Chip มีราคาประมาณ:

18 yuan หรือประมาณ $2.70

จากนั้น CNX จึงตั้งข้อสังเกตว่า Board แบบ YuzukiNeko หรือ Design ใกล้เคียง อาจ ทำราคาได้ต่ำกว่า $10

Code / Command: Buildroot มี Config สำหรับ YuzukiNeko แล้ว

รอบนี้มี Command จาก Current Buildroot Repository โดยตรง จึงนำมาแสดง เพื่อให้เห็น Workflow การเลือก Board Defconfig และสั่ง Build

make -C <path-to-upstream-buildroot> O=<build-dir> \
    BR2_EXTERNAL=/path/to/buildroot-external-yuzukihd \
    yuzukihd_yuzukineko_xuantie_ramdisk_defconfig

make -C <path-to-upstream-buildroot> O=<build-dir>

ดู Schematic, Block Diagram และ Application Diagram

รอบนี้มีภาพอ้างอิง 4 ภาพ จึงแสดง Hero เพียงภาพเดียวด้านบน และซ่อนอีก 3 ภาพ ใน Pure CSS View more

View more — ดูภาพ Technical เพิ่มเติม View less — ซ่อนภาพ

ถ้าอยากเริ่มศึกษา YuzukiNeko ควรไล่จากตรงไหน?

สำหรับ Maker ไทย บอร์ดนี้น่าสนใจตรงไหน?

ถ้ามองเฉพาะตัวเลข RAM 16 MiB หลายคนอาจรู้สึกว่า “น้อยไปไหม?”

แต่ความสนุกของ YuzukiNeko อยู่ที่คนละโจทย์

มันเป็นพื้นที่ให้ลองศึกษา:

• RISC-V SoC
• Embedded Linux
• Buildroot
• OpenSBI
• Device Tree
• Pinmux
• Display Interface
• Audio
• Boot จาก NOR
• Open-source Hardware Design

โดยอยู่ใน Board ที่ Physical Size เล็กใกล้เคียง Development Board ที่ Maker คุ้นเคย

Project นี้ Technical มาก — แนะนำเปิดต้นฉบับควบคู่กัน

โดยเฉพาะก่อนทำเรื่อง:

• Pinmux
• GPIO Voltage
• GPADC
• CAN
• MIPI DSI / LVDS
• Device Tree
• NOR Flash
• Buildroot
• Linux BSP
• Board V1.3 Errata

ควรยึด Current Repository มากกว่าบทความสรุป เพราะ YuzukiNeko ยังเป็น Hardware ที่มีการปรับปรุง ทั้งเอกสาร, Board Revision และ Software Support

FAQ: YuzukiNeko และ Allwinner F101

YuzukiNeko น่าสนใจเพราะมันทำให้เส้นแบ่ง MCU กับ Linux SBC ดูเล็กลงมาก

ถ้ามองจากด้านนอก Board ขนาดประมาณ 51 × 21 mm อาจทำให้นึกถึง Development Board แบบ Pico

แต่พอแกะ Architecture:

นี่จึงไม่ใช่เรื่อง “เอา Pico มาทำให้แรงขึ้น”

แต่เป็นการเอา Embedded Linux Platform มาบีบลงใน Physical Form Factor ที่เล็กและคุ้นตา สำหรับ Maker

อีกจุดที่น่าสนใจคือ YuzukiHD ไม่ได้เปิดแค่รูป Board แต่เปิดทั้ง Hardware Design, Pinmux, Errata, Linux และ Buildroot Support ให้คนที่อยากศึกษา ลงได้ลึกถึงระดับ Boot Flow และ Board Design

References / แหล่งข้อมูลต้นฉบับ

• CNX Software — YuzukiNeko, a Linux-capable Allwinner F101 RISC-V SBC
• YuzukiHD — YuzukiNeko Hardware Repository
• YuzukiHD — Buildroot External Tree
• YuzukiHD — Linux Mainline F101 Branch
• YuzukiHD — Zephyr Repository