Asset Tracking คืออะไร

Asset Tracking คือการติดตามทรัพย์สินโดยเชื่อมข้อมูลระบุตัวตนของอุปกรณ์เข้ากับข้อมูลที่บันทึกหรือตรวจพบ เช่น จุดที่พบ เวลา และเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ค้นหาและตรวจสอบประวัติของทรัพย์สินตามข้อมูลที่ระบบเก็บไว้ได้ แนวคิดการบันทึกว่าเกิดอะไรขึ้นกับสิ่งใด ที่ไหน และเมื่อไร สอดคล้องกับข้อมูลเหตุการณ์ที่ GS1 อธิบายไว้ใน คำอธิบายมาตรฐาน EPCIS

สำหรับงานโรงงาน ทรัพย์สินอาจเป็นเครื่องมือวัด กล่องเครื่องมือ รถเข็น พาเลตหมุนเวียน หรืออุปกรณ์ที่หลายแผนกใช้ร่วมกัน การทำ Asset Tracking System จึงเริ่มจากการแยกให้ได้ว่าเรากำลังติดตามอุปกรณ์ชิ้นใด

ตัวอย่างเช่น เครื่องวัดรุ่นเดียวกันอาจมีหลายเครื่อง การบันทึกเพียงชื่อรุ่นยังแยกไม่ได้ว่าเครื่องไหนถูกนำไปใช้ หากต้องการติดตามเป็นรายชิ้น ก็ต้องผูกข้อมูลกับรหัสเฉพาะของเครื่องนั้น

ทำไมมีทะเบียนทรัพย์สินแล้ว ยังหาอุปกรณ์ไม่เจอ

ทะเบียนทรัพย์สินช่วยจัดเก็บข้อมูลพื้นฐาน เช่น รหัส ชื่อ รุ่น หรือหน่วยงานที่รับผิดชอบ และสามารถเพิ่มช่องสถานที่หรือผู้ยืมได้ แต่ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยตามหาอุปกรณ์ได้เพียงใด ขึ้นอยู่กับว่ามีการปรับปรุงหลังนำออกไปใช้หรือย้ายพื้นที่หรือไม่

หากไฟล์ระบุว่าเครื่องมืออยู่แผนกซ่อมบำรุง แต่ถูกย้ายไปใช้ในพื้นที่ผลิตโดยยังไม่มีการบันทึก ผู้ที่เปิดไฟล์ก็จะเห็นข้อมูลเดิม ไม่ว่าจะใช้ Excel สมุดบันทึก หรือซอฟต์แวร์ก็ตาม

จุดที่ควรสังเกตจึงเป็น “ข้อมูลการเคลื่อนย้ายถูกบันทึกตอนไหน” เช่น ตอนยืม ตอนคืน ตอนผ่านจุดอ่าน หรือเมื่ออุปกรณ์รับสัญญาณตรวจพบแท็ก วิธีเก็บข้อมูลเหล่านี้ทำให้ระบบตอบคำถามเกี่ยวกับทรัพย์สินได้ต่างกัน ตัวอย่างการอ่านแท็กที่จุดรับสินค้าอธิบายไว้ใน แนวทางติดตามทรัพย์สินด้วย RFID ของ GS1 US

ตัวอย่างใกล้ตัว: อุปกรณ์แบบไหนที่ต้องตามหาบ่อย

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็นสถานการณ์สมมติสำหรับทำความเข้าใจโจทย์ของระบบติดตามอุปกรณ์

เลื่อนตารางซ้าย–ขวาเพื่ออ่านรายละเอียดทั้งหมด

เมื่อเขียนคำถามให้ชัด จะเห็นด้วยว่าข้อมูลตำแหน่งอาจยังไม่ตอบทุกเรื่อง เช่น หากต้องการรู้ว่าใครยืมกล่องเครื่องมือ ต้องมีข้อมูลผู้ยืมหรือการรับ–ส่งประกอบ การตรวจพบแท็กของกล่องเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าใครเป็นผู้ถือครอง

ระบบติดตามทรัพย์สินทำงานอย่างไร

การทำงานอธิบายเป็นภาพรวมได้สี่ส่วน โดยรายละเอียดของแต่ละระบบอาจต่างกัน

1. ระบุว่าเป็นทรัพย์สินชิ้นใด

ผูกเครื่องมือหรืออุปกรณ์กับรหัสที่ใช้แยกแต่ละชิ้น รหัสนั้นอาจอยู่ในป้าย Barcode, QR Code หรือแท็กที่อุปกรณ์อ่านข้อมูลรองรับ

2. บันทึกหรือตรวจพบข้อมูล

บางงานใช้คนสแกนเมื่อยืมหรือคืน บางงานใช้เครื่องอ่านตรวจจับแท็กเมื่อผ่านจุดที่กำหนด หรือใช้อุปกรณ์รับสัญญาณภายในพื้นที่ จึงไม่ใช่ทุกระบบที่เก็บข้อมูลอัตโนมัติทั้งหมด

3. เชื่อมข้อมูลเข้ากับรายการทรัพย์สิน

นำรหัสที่อ่านได้มาผูกกับข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เช่น จุดตรวจพบ เวลา และประเภทเหตุการณ์ เพื่อให้รู้ว่ารายการนั้นหมายถึงอุปกรณ์ชิ้นไหนและเกิดอะไรขึ้น

4. แสดงข้อมูลให้ผู้ใช้ค้นหา

นำข้อมูลที่เก็บได้มาแสดงเป็นรายการ ตัวกรอง ประวัติเหตุการณ์ หรือภาพตำแหน่งตามความสามารถของระบบ ผู้ใช้จึงต้องอ่านทั้งข้อมูลที่แสดงและเวลาอัปเดตประกอบกัน

เทคโนโลยีที่พบในงานลักษณะนี้มีหลายแบบ เช่น Barcode/QR Code สำหรับอ่านรหัส, RFID สำหรับอ่านข้อมูลแท็กด้วยคลื่นวิทยุ, Bluetooth Low Energy (BLE) ที่ใช้กับการตรวจพบหรือระบุตำแหน่ง และ UWB หรือ Ultra-Wideband ที่ใช้ในงานวัดระยะและระบบระบุตำแหน่ง เทคโนโลยีเหล่านี้มีวิธีทำงานต่างกัน

RTLS ย่อมาจาก Real-Time Location System เป็นระบบที่ระบุและอัปเดตตำแหน่งระหว่างการใช้งาน อาจใช้ UWB หรือ Bluetooth Direction Finding เป็นองค์ประกอบตามการออกแบบ คำว่า Asset Tracking จึงครอบคลุมแนวทางติดตามที่กว้างกว่าการแสดงจุดเคลื่อนไหวบนแผนที่เพียงแบบเดียว

ข้อมูลบนหน้าจอ ต้องอ่านพร้อมเวลาอัปเดต

เพื่อทำความเข้าใจความหมายของข้อมูล ลองสมมติว่าหน้าจออีกรูปแบบหนึ่งแสดงข้อความว่า

ตัวอย่างข้อมูลสมมติ

เครื่องมือ T-024 — ตรวจพบที่จุดยืมคืนแผนกซ่อมบำรุง เวลา 10:15 น.

ข้อมูลตัวอย่างนี้บอกว่าเครื่องมือถูกตรวจพบ ณ จุดนั้นในเวลาที่ระบุ หากเปิดดูตอน 11:00 น. แต่ยังไม่มีข้อมูลใหม่ ข้อความเดิมเพียงรายการเดียวก็ไม่ได้ยืนยันว่าเครื่องมือยังอยู่ตรงจุดเดิม

คู่มือ EPCIS และ CBV ของ GS1 แยกความหมายของจุดที่เกิดเหตุการณ์ออกจากพื้นที่ที่ระบบคาดว่าทรัพย์สินอยู่หลังเหตุการณ์ไว้ชัดเจน การอ่านข้อมูลจึงควรดูว่าระบบกำลังแสดง “จุดตรวจพบ” “พื้นที่ที่อนุมานจากเหตุการณ์” หรือ “ตำแหน่งที่มีการวัดและอัปเดต”

คำว่า Real-time ก็ต้องอ่านร่วมกับวิธีตรวจจับและการส่งข้อมูลด้วย ตัวอย่าง คู่มือแท็ก BLE Beacon สำหรับ Juniper Mist อธิบายว่าแท็กที่ใช้กับระบบมีการตั้งรอบส่งสัญญาณ การส่งถี่ขึ้นทำให้อุปกรณ์รับมีข้อมูลสำหรับประมวลผลมากขึ้น ทั้งนี้รอบส่งสัญญาณของแท็กไม่ใช่สิ่งเดียวกับความถี่อัปเดตตำแหน่งบนหน้าจอ จึงไม่ควรตีความว่าทุกระบบเห็นทุกการเคลื่อนไหวตลอดเวลาเหมือนกัน

ติดตามรถเข็นได้ ไม่ได้แปลว่านับของบนรถเข็นได้ครบ

หากติดแท็กไว้ที่รถเข็น ระบบจะเชื่อมข้อมูลกับรถเข็นคันนั้น แต่การจะรู้ว่าบนรถมีเครื่องมืออะไรและจำนวนเท่าไร ต้องมีข้อมูลผูกระหว่างรถเข็นกับสิ่งของ รวมถึงปรับปรุงเมื่อมีการนำของขึ้นหรือลง

หลักการผูกข้อมูลภาชนะกับสิ่งของภายในพบได้ใน แนวทาง Aggregation และ Disaggregation ของ GS1 ซึ่งอธิบายว่าการอนุมานว่าสิ่งของเดินทางไปกับพาเลตต้องอาศัยข้อมูลการบรรจุและการแยกออกประกอบ

จึงอาจมองคำถามสองเรื่องนี้แยกกันก่อน: “รถเข็นคันนี้อยู่ไหน” เป็นโจทย์ติดตามทรัพย์สิน ส่วน “บนรถเข็นมีสินค้าอะไรเหลืออยู่กี่ชิ้น” ต้องมีข้อมูลรายการและจำนวนเพิ่มเติม ทั้งสองส่วนเชื่อมกันได้เมื่อมีข้อมูลรองรับ

ตัวอย่างจาก Hackster: เมื่อสัญญาณจากแท็กกลายเป็นข้อมูลบนหน้าจอ

โปรเจกต์ BLE-Based Asset Tracking with Particle โดย Evan Rust บน Hackster เป็นตัวอย่างที่ช่วยให้เห็นการทำงานร่วมกันของอุปกรณ์กับซอฟต์แวร์

ในโปรเจกต์นี้ บอร์ดรับสัญญาณจาก BLE Beacon แล้วใช้ความแรงสัญญาณ หรือ RSSI ประมาณระยะ ก่อนนำข้อมูลจากหลายสถานีไปคำนวณและแสดงตำแหน่งใน Web App หน้าต้นฉบับมีภาพสาธิตและลิงก์โค้ดให้ศึกษา

ตัวอย่างนี้แสดงให้เห็นว่าแท็กเป็นเพียงส่วนหนึ่งของระบบ ยังต้องมีส่วนรับข้อมูล ประมวลผล และแสดงผลร่วมกัน โดยผลสาธิตของโปรเจกต์ต้นแบบต้องประเมินเพิ่มเติมก่อนนำไปใช้กับสภาพโรงงานจริง

อ่านวิธีทำและดูภาพสาธิตบน Hackster · ดู Firmware และ Web App บน GitHub

เริ่มทำความเข้าใจจากอุปกรณ์ที่ต้องตามหาบ่อย

ครั้งต่อไปที่หาเครื่องมือไม่เจอ ลองจดข้อมูลสั้น ๆ สามเรื่อง

• กำลังตามหาอุปกรณ์ชิ้นใด และมีรหัสที่แยกจากชิ้นอื่นหรือไม่
• ข้อมูลล่าสุดที่มีบอกอะไร เช่น แผนกที่รับผิดชอบ จุดยืมคืน หรือเวลาที่พบ
• ต้องการรู้อะไรเพิ่มจึงจะทำงานต่อได้ เช่น จุดที่ตรวจพบล่าสุด ผู้ยืม หรือประวัติการส่งต่อ

คำตอบจะช่วยให้มองเห็นว่าปัญหาอยู่ที่การระบุอุปกรณ์ การบันทึกเหตุการณ์ หรือการเข้าถึงข้อมูล และทำให้เข้าใจว่าระบบติดตามทรัพย์สินควรเข้ามาช่วยตรงไหน

คำถามพื้นฐานเกี่ยวกับ Asset Tracking

วิดีโออ้างอิง: ดูแนวคิดและตัวอย่างการใช้งาน

เลือกดูวิดีโอจากผู้ผลิตเพื่อเห็นภาพการนำ RTLS ไปใช้กับทรัพย์สิน ขอบเขตของสื่อแต่ละชิ้นเป็นตัวอย่างจากเจ้าของวิดีโอ

Qorvo — ภาพรวม UWB RTLS

วิดีโอ From Chaos to Clarity: UWB RTLS in Action อธิบายภาพรวมการนำข้อมูลตำแหน่งไปใช้กับงานติดตามทรัพย์สิน

วิดีโอจาก Qorvo, Inc. · เปิดวิดีโอ UWB RTLS บน YouTube · อ่านคำอธิบายจาก Qorvo

Blueiot — ตัวอย่างติดตามรถยก

ตัวอย่างจากผู้ผลิตสำหรับทำความเข้าใจการใช้ระบบระบุตำแหน่งกับรถยกในพื้นที่อุตสาหกรรม

วิดีโอจากช่อง Blueiot AoA · เปิดวิดีโอติดตามรถยกบน YouTube

เอกสารและไฟล์ดาวน์โหลดสำหรับศึกษาเพิ่มเติม

หากต้องการศึกษาต่อ เลือกอ่านภาพรวมอุปกรณ์ หลักการข้อมูลเหตุการณ์ หรือโค้ดต้นแบบตามความสนใจ เอกสาร PDF เป็นภาษาอังกฤษ ส่วนไฟล์ ZIP เป็นซอร์สโค้ดที่ต้องอ่านวิธีใช้งานประกอบ

ตรวจสอบคำอธิบายและสิทธิ์ใช้งานใน Repository ต้นฉบับ ก่อนนำโค้ดไปใช้ในโครงการ

References / แหล่งข้อมูลต้นฉบับ

• GS1 — ความหมายของข้อมูลเหตุการณ์ EPCIS
• GS1 US — Tracking Your Assets Using RFID
• GS1 — EPCIS and CBV Implementation Guideline
• Bluetooth SIG — Direction Finding
• Qorvo — Ultra-Wideband และระบบ RTLS
• Juniper Networks — Guidelines for BLE Beacon Tags
• Evan Rust / Hackster — BLE-Based Asset Tracking with Particle

ลิงก์วิดีโอจาก Qorvo และ Blueiot เอกสาร Zebra และไฟล์จาก GitHub อยู่ในส่วนสื่อและดาวน์โหลดด้านบน