ทีวี CRT ไม่มีช่อง Analog ให้จูนแล้ว Maker เลยสร้างสถานี TV ขึ้นมาเอง
ทีวี CRT เก่าหลายเครื่องยังเปิดติดและใช้งานได้ แต่ปัญหาคือเมื่อระบบโทรทัศน์ Analog หายไป สิ่งที่เคยง่ายอย่างการหมุน Tuner แล้วเจอช่องรายการ ก็แทบไม่มีให้ลองอีกแล้ว
BorisDigital ซึ่งเคยทำงานใน TV Transmitter Control Room ช่วงทศวรรษ 1990 เลยแก้ปัญหานี้แบบไม่ธรรมดา: เขาสร้าง Analog TV Station ขนาด 10 นิ้ว ขึ้นมาเอง
และมันไม่ได้มีแค่ Transmitter แต่ย่อส่วนแนวคิดของ Broadcast Control Room ทั้ง Clock, Audio Monitor, Vectorscope, Waveform Monitor, Video Monitor, Record/Playback และ Automatic Scheduler ลงมาอยู่ใน Rack เดียว
- Project สร้างขึ้นเพื่อให้ทีวี CRT กลับมารับสัญญาณผ่าน Tuner แบบเดิม
- อุปกรณ์ทั้งหมดถูกจัดลงใน 10-inch rack
- ด้านบนสุดเป็น Analog TV Transmitter Board
- Pi Pico ใช้กับ Clock และ Audio Monitor
- Raspberry Pi 5 หลายตัวใช้ทำ Vectorscope, Waveform Monitor และ Monitor
- มี SD-card Video Record/Playback Units 2 ชุด
- มี Automatic Scheduler สำหรับจัดลำดับการออกอากาศ
- Front Panels ถูก 3D Print และใช้ Filament ต่างสีสำหรับตัวอักษร
ทำไมทีวี CRT ยังดีอยู่ แต่ไม่มีอะไรให้จูน?
นักสะสมทีวีเก่าหลายคนเจอปัญหาคล้ายกัน: ตัวเครื่องยังทำงาน แต่ไม่มี Analog Broadcast ให้ Tuner รับอีกแล้ว
ทีวีบางรุ่นแก้ปัญหาได้ด้วย SCART หรือ A/V Input แต่สำหรับคนที่อยากใช้งานเครื่อง ในแบบที่มันถูกออกแบบมาตั้งแต่แรก การป้อน Video ตรงเข้า A/V ยังไม่เหมือนการหมุน Tuner แล้วรับสัญญาณแบบสถานีโทรทัศน์
ไม่ใช่ “จะเปิดภาพบน CRT อย่างไร?” แต่คือ “จะทำให้ CRT กลับมารับช่องผ่าน Tuner แบบเดิมได้อย่างไร?”
BorisDigital สร้างอะไรขึ้นมา?
คำตอบไม่ใช่แค่กล่อง RF Modulator แต่เป็น Mini TV Station ที่พยายามจำลองหน้าที่ของ Broadcast Equipment หลายชิ้นซึ่งในอดีตมีราคาสูงมาก
ประสบการณ์ของ BorisDigital จากการทำงานใน TV Transmitter Control Room ช่วงทศวรรษ 1990 ทำให้ Project นี้ไม่ได้มีแค่ “ส่งภาพออกทีวี” แต่มี Workflow แบบ Control Room ตั้งแต่ Monitoring ไปจนถึง Scheduling
ใน 10-inch rack มีอะไรบ้าง?
Diagram นี้สรุป Function ตามข้อมูลของ Hackaday ไม่ใช่ Wiring Diagram และไม่ได้บอกตำแหน่ง Connector หรือ Signal Routing จริงของ Rack
Broadcast Chain ของ Mini Station นี้ทำงานอย่างไร?
ถ้ามองในระดับ Function ระบบสามารถแบ่งเป็นส่วนของ Media, Monitoring, Transmission และ Receiver ได้
Conceptual Broadcast Flow
Record / Playback
Scheduler
Monitoring
Transmitter
Tuner
Flow นี้มีไว้ช่วยอธิบายแนวคิดของ Station ไม่ได้แทน Schematic หรือ Signal Wiring ของ Project จริง
Transmitter คือปลายทางของ Broadcast Chain
ด้านบนสุดของ Rack มี Transmitter Board ซึ่ง Hackaday อธิบายว่าเป็น Board ที่มีราคาไม่สูงมากจากประเทศจีน
หน้าที่ของส่วนนี้คือทำให้ระบบปลายทาง สามารถถูก Tune ได้จาก Television Receiver แทนที่จะส่ง Video เข้า A/V Input โดยตรง
ไม่มี Model, RF Frequency, Channel, Output Power, Range หรือ Modulation Detail ที่ควรนำมาเขียนเป็น Specification ของ Project นี้
Pi Pico ดูแล Clock และ Audio Monitor
ใต้ Transmitter คือ Clock และ Audio Monitor ซึ่ง Hackaday ระบุว่าใช้ Raspberry Pi Pico เป็นตัวควบคุม
การแยก Function ออกเป็น Module ทำให้ Rack มีแนวคิดคล้าย Broadcast Equipment จริง: หนึ่ง Unit ทำหน้าที่เฉพาะตัว แทนการรวมทุกอย่างลงในคอมพิวเตอร์เครื่องเดียว
บทความนี้จึงไม่มี GPIO, Wiring, Library หรือ Code Example สำหรับ Clock / Audio Monitor
Raspberry Pi 5 กลายเป็น Vectorscope และ Waveform Monitor
ส่วน Monitoring ใช้ Raspberry Pi 5 หลายตัว ร่วมกับ USB Video Digitisers
Hackaday ระบุ Function ที่ประกอบด้วย:
- Vectorscope
- Waveform Monitor
- Video Monitor
นี่เป็นหนึ่งในจุดที่ Project แสดงให้เห็นว่าบอร์ดคอมพิวเตอร์ขนาดเล็ก สามารถถูกนำมาใช้เลียนแบบหน้าที่ ของ Broadcast Gear รุ่นใหญ่ได้
และไม่ได้ให้ Capture Resolution, Frame Rate, Latency หรือ Measurement Accuracy ของ Monitoring System
Vectorscope กับ Waveform Monitor ต่างกันอย่างไร?
Waveform Monitor
ในงาน Broadcast โดยทั่วไป ใช้ดูรูปแบบและระดับของ Video Signal ในลักษณะ Waveform เพื่อช่วยตรวจสอบสัญญาณภาพ
Vectorscope
ในงาน Video โดยทั่วไป ใช้ช่วยดูข้อมูลด้านสีหรือ Chrominance ในรูปแบบ Vector Display
Project ของ BorisDigital จึงไม่ได้แค่ “เปิดภาพดู” แต่จำลองเครื่องมือ Monitoring ที่พบได้ใน Workflow ของสถานีโทรทัศน์
จึงไม่มีการระบุ IRE, Color Phase, Measurement Tolerance หรือ Broadcast Standard เชิงตัวเลข สำหรับ Tools เหล่านี้
SD Card Record / Playback Units ทำหน้าที่อะไร?
ใน Rack มี Video Record/Play Units จาก SD Card จำนวนสองชุด และ Hackaday ระบุว่าใช้ Raspberry Pi เพิ่มเติม
Function นี้ช่วยแยกส่วน Media ออกจาก Monitoring และ Transmission ทำให้ Station มี Workflow ใกล้กับระบบ Playout มากกว่าการเอา Video Source เดียว เสียบเข้าตัวส่งโดยตรง
ไม่ได้บอก Codec, Container, Resolution, Frame Rate, Bitrate หรือ Software Player ที่ใช้
Automatic Scheduler ทำให้ Station เหมือนของจริงขึ้นอีกขั้น
ด้านล่างของ Rack มี Automatic Scheduler ซึ่งเป็นอีก Function ที่ทำให้ Project เข้าใกล้แนวคิดของสถานีโทรทัศน์จริงขึ้น
แทนที่ผู้ใช้จะต้องเลือก Media และเริ่ม Playback ด้วยตัวเองทุกครั้ง Scheduler ทำหน้าที่เป็นส่วนจัดลำดับ ว่าระบบควรเล่นอะไรเมื่อไร
ไม่มีชื่อ Application, Programming Language, Playlist Format หรือ Automation Protocol ให้ใช้เป็น Technical Specification
A/V Input กับการจูนผ่าน TV Tuner ต่างกันอย่างไร?
SCART / A/V Input
ส่ง Video/Audio เข้า Input ของ Television โดยตรง จึงเป็นวิธีที่ง่ายสำหรับทีวีเก่าหลายรุ่น
TV Tuner
Project นี้ต้องการให้ Television ทำงานในลักษณะเดิม: Tune ไปยัง Signal ที่ถูกส่งมา เหมือนกำลังรับสถานี
นี่คือเหตุผลว่าทำไม BorisDigital ถึงไปไกลกว่าการต่อ Composite Video เข้าทีวีตรง ๆ
3D Printed Front Panel สำคัญยังไงกับ Project นี้?
แม้ไม่ได้สนใจ Analog TV Hackaday ยังชี้ว่า Construction ของ Rack น่าสนใจในตัวเอง
Front Panels ถูก 3D Print และใช้ Filament ต่างสีกับตัว Panel เพื่อสร้าง Lettering ทำให้อุปกรณ์หลายชิ้นที่อยู่ข้างใน ดูเหมือน Broadcast Rack Gear ที่ออกแบบเป็นระบบเดียวกัน
Modular
แต่ละ Function ถูกจัดเป็น Rack Unit แยกออกจากกันอย่างชัดเจน
Readable
Lettering บน Panel ช่วยบอก Function ของแต่ละ Module
Finished Look
3D Printing ช่วยเปลี่ยนชุด Raspberry Pi จาก Prototype ให้ดูเป็นอุปกรณ์ Control Room
หากมีไฟล์ CAD / STL อยู่แล้ว สามารถสอบถามทีม GlobalByte เรื่องบริการพิมพ์ 3D สำหรับ Prototype ได้ แต่ Source ของ Project นี้ไม่ได้ให้ Layer Height, Infill, Material, Nozzle หรือ Print Temperature สำหรับนำมาใช้เป็นค่ามาตรฐาน
ข้อมูล RF อะไรที่ Source ไม่ได้ระบุ?
Project นี้น่าสนใจด้าน Architecture แต่ Main Source ไม่ได้เปิด Specification ของ RF Transmitter ในระดับ Datasheet
| ข้อมูล | สถานะ |
|---|---|
| Transmitter Model | Source ไม่ได้ระบุ |
| RF Frequency | Source ไม่ได้ระบุ |
| TV Channel | Source ไม่ได้ระบุ |
| RF Output Power | Source ไม่ได้ระบุ |
| Transmission Range | Source ไม่ได้ระบุ |
| PAL / NTSC / SECAM ของ Project | Source ไม่ได้ระบุ |
| Modulation Detail | Source ไม่ได้ระบุ |
| Antenna | Source ไม่ได้ระบุ |
| Total Power Consumption | Source ไม่ได้ระบุ |
| Total Project Cost | Source ไม่ได้ระบุ |
RF และ CRT Safety ที่ต้องแยกออกจากความสนุกของ Project
การส่ง RF จริงมีข้อกำหนดในแต่ละพื้นที่
Frequency, Output Power, Channel และรูปแบบการใช้งาน ต้องเป็นไปตามข้อกำหนดของพื้นที่ที่ใช้งานจริง บทความนี้ไม่ได้ระบุ Frequency หรือกำลังส่งที่อนุญาตสำหรับประเทศไทย หรือประเทศอื่น
CRT มี High Voltage ภายใน
Project ต้นฉบับไม่ได้สอนการเปิดหรือซ่อม CRT และบทความนี้ก็ไม่ครอบคลุมขั้นตอนดังกล่าว หากต้องเปิดตัวเครื่องหรือซ่อมวงจรภายใน ควรใช้ผู้ที่มีความรู้ด้าน CRT และ High Voltage โดยเฉพาะ
ดู Portable TV Station ทำงานจริง
Video ต้นฉบับช่วยให้เห็นขนาดของ Rack, Layout ของแต่ละ Module และแนวคิดของการสร้าง Control Room สำหรับทีวี CRT ในรูปแบบพกพา
Custom Portable TV Station For My CRTs — Video ต้นฉบับของ Project
Maker เรียนรู้อะไรจาก Project นี้?
1. อย่าเริ่มที่ Board
Project เริ่มจาก Requirement: อยากให้ CRT กลับมารับช่องผ่าน Tuner แล้วค่อยเลือก Hardware มาแบ่ง Function
2. SBC ไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่าง
Boris แยก Clock, Monitoring, Playback และ Scheduling เป็น Module ตามหน้าที่
3. Mechanical Design มีผลกับงานจริง
Front Panel และ Rack Layout ช่วยให้ Prototype หลายชิ้น กลายเป็นระบบที่อ่านและใช้งานง่าย
4. Raspberry Pi แทนเครื่องมือเฉพาะทางบางงานได้
Project ใช้ Pi 5 สร้าง Function อย่าง Vectorscope, Waveform Monitor และ Monitor แทนอุปกรณ์ Broadcast ขนาดใหญ่ในอดีต
5. Retro ไม่ได้แปลว่าต้องใช้ Hardware เก่าทั้งหมด
Television เป็นของเก่า แต่ Infrastructure รอบมัน สามารถสร้างใหม่ด้วย SBC และ 3D Printing ได้
6. RF ต้องแยกจาก Bench Electronics ทั่วไป
เมื่อ Project ไปถึงการส่ง RF จริง ต้องตรวจเรื่อง Frequency, Output Power และข้อกำหนดของพื้นที่ใช้งาน
FAQ: Analog TV Station ด้วย Raspberry Pi
1. Project นี้สร้างโดยใคร?
สร้างโดย BorisDigital ซึ่ง Hackaday ระบุว่าเคยทำงานใน TV Transmitter Control Room ช่วงทศวรรษ 1990
2. ทำไมต้องสร้าง Analog TV Station เอง?
เพื่อให้ทีวี CRT เก่า กลับมารับสัญญาณผ่าน Tuner ในลักษณะคล้ายการใช้งานเดิม หลัง Analog Broadcast หายไป
3. Rack มีขนาดเท่าไร?
Hackaday ระบุว่าเป็น 10-inch rack
4. ใช้ Raspberry Pi รุ่นไหนบ้าง?
Source ระบุ Raspberry Pi Pico สำหรับ Clock / Audio Monitor และ Raspberry Pi 5 หลายตัว สำหรับ Vectorscope, Waveform Monitor และ Monitor ส่วน Raspberry Pi ใน Record/Playback และ Scheduler ไม่ได้ระบุ Model ครบทุกตัว
5. Pi Pico ทำหน้าที่อะไร?
ใช้กับ Clock และ Audio Monitor
6. Raspberry Pi 5 ทำหน้าที่อะไร?
Source ระบุว่าใช้ทำ Vectorscope, Waveform Monitor และ Monitor ร่วมกับ USB Video Digitisers
7. มี SD Card Video Player หรือไม่?
มี Record/Playback Units จาก SD Card จำนวนสองชุด
8. Station มีระบบ Schedule รายการหรือไม่?
มี Automatic Scheduler อยู่ด้านล่างของ Rack แต่ Source ไม่ได้ระบุ Software ที่ใช้
9. ใช้ RF Frequency เท่าไร?
Source ไม่ได้ระบุ
10. ใช้ PAL, NTSC หรือ SECAM?
Main Source ที่ใช้ในบทความนี้ ไม่ได้ระบุ Standard ของ Project อย่างชัดเจน จึงไม่ควรเดา
11. Transmitter ส่งได้ไกลแค่ไหน?
Source ไม่ได้ให้ Transmission Range หรือ RF Output Power
12. มี Code หรือ Raspberry Pi Image ให้โหลดหรือไม่?
Source ที่ใช้ในบทความนี้ ไม่ได้ให้ Source Code, Scheduler Code หรือ System Image ที่สามารถยืนยันได้
13. มี STL ของ Front Panel ให้ดาวน์โหลดหรือไม่?
Hackaday ยืนยันว่า Front Panels เป็น 3D Printed แต่ Source ที่ใช้ไม่ได้ให้ STL หรือ CAD Link ที่ยืนยันได้
14. เปิด Transmitter ใช้งานได้เลยหรือไม่?
ก่อนส่ง RF จริง ต้องตรวจ Frequency, Output Power และข้อกำหนดด้าน RF ของพื้นที่ใช้งานก่อน
นี่ไม่ใช่แค่ RF Modulator แต่คือ Control Room ย่อส่วน
จุดที่ทำให้ Project ของ BorisDigital น่าสนใจกว่าการสร้างตัวส่งสัญญาณธรรมดา คือการจำลอง Workflow ของ Broadcast Station ทั้งระบบ
Raspberry Pi Pico ดูแล Function เล็ก ๆ ขณะที่ Raspberry Pi 5 ถูกนำมาใช้กับ Monitoring Tools และ Raspberry Pi ตัวอื่น ทำ Record/Playback กับ Scheduling
จากนั้นทุกอย่างถูกจัดลงใน 10-inch rack พร้อม Front Panel ที่พิมพ์ 3D จน Project ดูและทำงาน ใกล้กับ Broadcast Gear จริงมากขึ้น
สำหรับ Maker สิ่งที่น่าสนใจจึงไม่ใช่แค่การปลุก CRT แต่คือวิธีแยก System ใหญ่ ออกเป็น Module เล็ก ๆ แล้วใช้ Hardware สมัยใหม่ สร้าง Infrastructure ให้ Technology รุ่นเก่ากลับมามีชีวิตอีกครั้ง
โปรเจกต์นี้มีหลายส่วน แนะนำดูต้นฉบับควบคู่กัน
References / แหล่งข้อมูลต้นฉบับ
กำลังทำ Raspberry Pi, Retro Display หรือ Media Project?
Project แบบนี้เป็นตัวอย่างที่ดี ของการใช้ Raspberry Pi, Pi Pico, Video Hardware และ 3D Printing เชื่อมเข้าด้วยกันเป็นระบบเดียว
หากกำลังเลือก Raspberry Pi, Development Board, Module หรือ Maker Accessories สามารถสอบถามทีม GlobalByte เรื่องอุปกรณ์ที่เหมาะกับ Requirement ของ Project ได้
และหากมี CAD/STL สำหรับ Rack Panel หรือ Enclosure ของตัวเอง สามารถส่งไฟล์ให้ทีมช่วยประเมิน งานพิมพ์ 3D สำหรับ Prototype ได้
